Be accepted

Dla aktywnych pacjentek chorych na raka
Szukaj
Close this search box.

Kobiecość, seksualność

Wywiad z dr Margit Bartl, lekarką specjalistką w klinice ginekologii i położnictwa, w tym w Interdyscyplinarnym Centrum Zdrowia Piersi szpitala Ottakring, psychoonkolożką

Czy może Pani krótko wyjaśnić różnice między rakiem szyjki macicy, rakiem jajnika, rakiem trzonu macicy, rakiem pochwy i rakiem sromu?

Są to zupełnie różne nowotwory różnych narządów. Niektóre z nich można zdiagnozować bardzo szybko i skutecznie, ponieważ znajdują się na zewnątrz.

Rak pochwy to zazwyczaj rana na pochwie, a rak sromu – na wargach sromowych. Kobieta może nawet samodzielnie je wykryć, badając swoje ciało. Ginekolog powinien rozpoznać chorobę i potwierdzić diagnozę za pomocą biopsji. Jest to trudne w przypadku raka jajnika, który ma niewiele wczesnych objawów. Objawy to np. problemy z trawieniem, powiększa się obwód brzucha, czasem pojawia się ból. USG wykazuje podejrzane torbiele i płyn w jamie brzusznej. Jeśli kobiety w rodzinie chorowały już na raka piersi lub jajnika, należy poinformować o tym swojego ginekologa, aby można było odsiać zdrowe kobiety ze zwiększonym ryzykiem za pomocą badania genetycznego.

Rak szyjki macicy, który rozwija się w błonie śluzowej, zwykle wiąże się z krwawieniem, które występuje również po menopauzie. Jeśli istnieje jakiekolwiek podejrzenie, zabieg łyżeczkowania, czyli pobranie wycinka z macicy, potwierdza diagnozę. Ryzyko zachorowania zwiększa się w wyniku nadwagi, występują również formy dziedziczne. 

Rak szyjki macicy i rak sromu oraz pochwy są zwykle wywoływane przez wirusa brodawczaka ludzkiego, na który można się zaszczepić. Ginekolog może wykryć stadia przedrakowe w wymazie cytologicznym. Kobiety z infekcją wirusa brodawczaka szyjki macicy są bardziej narażone na ryzyko; test wymazu (test HPV) może być również wykorzystany do określenia obecności tego wirusa.

Rak ginekologiczny uderza kobiety w samo sedno ich kobiecości – jakie środki zaleca Pani kobietom, aby były w stanie psychologicznie poradzić sobie z diagnozą w najlepszy możliwy sposób, również w kontekście ich kobiecości, i aby potrafiły z tym faktem normalnie żyć?

Często pojawia się smutek i myślę, że lekarze powinni po prostu pozwolić na przeżywanie tego smutku. Nie można go zagłuszać. Potrzebne jest wsparcie partnera. Mogą to być również przyjaciele, bezpieczna grupa. Otwarta rozmowa o zmianach ciała, które nastąpią w związku z chorobą i terapią. Jest wiele zmian, które są związane z kobiecością, ale same nie stanowią o kobiecości. Niektóre kobiety potrzebują również tymczasowej pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej. Nie każdy ma do dyspozycji wystarczające zasoby wsparcia, by poradzić sobie z lękiem i zmianami.

Co wyżej wymienione nowotwory oznaczają dla seksualności kobiety? Czy po wyleczeniu wszystkich ran możliwe jest ponowne życie intymne, czy też istnieją ograniczenia, a jeśli tak, to jakie?

Oczywiście występują ograniczenia dotyczące seksualności, które są różnie postrzegane przez poszczególne kobiety. Może to być ból podczas stosunku lub po prostu zmniejszone doznania, brak przyjemności, wstyd z powodu uszkodzonego ciała, niemożność rodzenia dzieci… Mogą to być obiektywnie odczuwalne ograniczenia fizyczne, a także problemy natury interpersonalnej i psychologicznej związane z chorobą.

Zawsze istnieje możliwość pewnych form aktywności seksualnej. Czasami jednak nie jest ona taka sama jak przed zabiegiem. Para musi wtedy znaleźć nowe sposoby zbliżenia i aktywności seksualnej. Zdecydowanie należy zająć się tą kwestią, ale często nie jest to możliwe już przy pierwszej diagnozie. Inne tematy są wtedy ważniejsze. Zwłaszcza jeśli seksualność nie może być już przeżywana jak wcześniej, sugeruję przyprowadzenie partnera na rozmowę. To, co w pojedynkę wydaje się problemem nie do pokonania, okazuje się dużo mniejszym problemem, gdy rozmawia się to tym razem.

W przypadku mniejszych problemów, takich jak suchość pochwy podczas hormonoterapii, pomocne mogą być również produkty pielęgnacyjne dostępne w aptece. Lepiej używać ich w sposób stały, a nie tylko wtedy, gdy ma się zamiar uprawiać seks.

Gdzie można uzyskać pomoc w przypadku problemów z seksem?

Pierwszym krokiem powinien być ginekolog. Jeśli chodzi o coś więcej niż tylko zmiany fizyczne, można szukać pomocy u psychoterapeutów, terapeutów par lub seksuologów. Poza chorobą mogą to być problemy w związku, trudności w poradzeniu sobie z diagnozą przez partnera lub inne problemy, które istniały od dłuższego czasu i przyczyniły się do tego, że życie seksualne przestało być satysfakcjonujące.

Czy rozmawia Pani również z partnerami kobiet dotkniętych chorobą? Czy są mężczyźni, którzy szukają porady, jak najlepiej wspierać swoje żony? A jeśli nie, co – hipotetycznie – powiedziałaby im Pani? W jaki sposób mogą najlepiej wspierać swoje partnerki?

Oczywiście rozmawiam też z mężczyznami i są też tacy, którzy szukają porady. Ale to zdarza się rzadko.

Mężczyźni zwykle uczestniczą w omawianiu wyników badań, ale prawie nigdy nie poruszają kwestii seksualności. Ważne jest, aby rozpocząć rozmowę. Bliscy powinni wiedzieć, że pomocna jest obecność, słuchanie i zadawanie pytań na temat potrzeb drugiej osoby.

Kobiety, które zachorowały na raka w czasie ciąży. Co się dzieje, jaka jest procedura?

Jest to trudna i wzbudzająca lęk sytuacja dla rodziny. Kobiety z nowotworem, które są w ciąży, powinny zostać skierowane do ośrodka onkologicznego z oddziałem położniczym. W wielu przypadkach urodzenie dziecka jest możliwe. Oczywiście zależy to od choroby, wieku ciężarnej i woli osoby dotkniętej chorobą. Jeśli istnieje taka możliwość, chemioterapia i operacje są również przeprowadzane w czasie ciąży i są one wyzwaniem interdyscyplinarnym.

Na jakie objawy należy reagować od razu w ciąży lub po urodzeniu dziecka – ból kręgosłupa często jest bagatelizowany jako ból związany z ciążą lub przypisywany tzw. więzadłom macicy. Co może zrobić pacjentka, aby niczego nie przeoczyć?

Przede wszystkim, jeśli chodzi o profilaktykę raka piersi, każda kobieta powinna regularnie badać swoje piersi, również w okresie ciąży i karmienia piersią. Jeśli pojawią się zmiany, można wykonać badanie USG piersi, które w ciąży jest nieszkodliwe. W przypadku innych dolegliwości, które wydają się poważne, należy zasięgnąć porady lekarza.